در مطلب قبل پيرامون سند چشم انداز بر اين موضوع تأكيد شد كه آمادگي فكري و ذهني جامعه براي اجراي برنامه هاي نوآورانه و پيشرفته سند چشم انداز 20 ساله ايران ، بايد به حدي برسد كه بعنوان يك فرهنگ حاكم ،بستر لازم را براي ايجاد ساير تحولات و توسعه در كشور فراهم نمايد . اكنون اين پرسش اساسي مطرح است كه اگر جامعه به اين سطح از آمادگي رسيد ، آيا مديران نيز آمادگی و توان فكري و ذهني مديريت و اجراي برنامه هاي سند چشم انداز را دارند ؟ براي پاسخ به اين سئوال به عناوين برخي از مؤلفه ها و ملزومات مديريتي براي توفيق در اين راه اشاره مي كنم :
1 – وجود حس مالكيت و از آن خود دانستن مملكت و به تعبير ديگر وجود روحيه و انگيزه هاي ملي گرايانه يكي از بديهي ترين و ابتدايي ترين نياز مديران براي تلاش در جهت سربلندي و آباداني كشور است و نبود چنين حسي و بي تفاوتي به سرنوشت كشور ، يا منجر به افتادن در دامان استعمار و تاراج سرمايه هاي كشور و يا كنتهي به گره زدن سرنوشت مملكت به ملل و كشورهاي فقير و درمانده اي كه از بذل و بخششهاي بي حساب و كتاب از سرمايه هاي ملي ارتزاق مي كنند و اگر حامي توانمندتري پيداكنند يا موقعيت را متزلزل احساس كنند به تمام تعهدات و قول و قرار ها پشت پا مي زنند .
2 – به موضوع توانمندي فردي مديران در گذشته تحت عناوين مختلفي از جمله شايسته سالاري زياد پرداخته شده است و ابعاد آن تاحدودي روشن شده است و عموماً حول محور پرورش و تربيت مديران شايسته و انتخاب مديران شايسته مورد بحث قرار گرفته است و در مجالي ديگر به اين بحث خواهم پرداخت.
3 – پذيرش سند چشم انداز بعنوان يك استراتژي كلي و هدف آرماني و پايبندي به حركت در راستاي اين استراتژي كلي يكي از اصولي است كه بدون آن دستيابي به افق روشني كه براي ايران 1404 ترسيم شده است ميسر نخواهد بود .
4 – وجود انسجام سازماني در بين تمام مديران بخشها و نهادهاي كشور و تبعيت تمام آنان از برنامه ها يكي ديگر از ضروريات اجراي چنين برنامه گسترده و عظيمي است . و ماداميكه اجراي برنامه هاي سند چشم انداز صرفاً وظيفه دولت دانسته شود و ساير بخشها خود را نيازمند تلاش براي دستيابي به اين مهم ندانند ، اين امر محقق نخواهد شد .
5 – آگاهي از اصول مديريت و داشتن برنامه و تئوري به معناي واقعي ( نه آنچه كه در سالهاي اخير تحت عناوين تئوريهاي صرفاً با پسوند اسلامي مطرح است )،  يكي ديگر از شاخص هاي توان مديران براي دستيابي به اهداف سند چشم انداز است .
6 – تمركز مديران بر برنامه و پرهيز از ايجاد چالشهاي بزرگ غير ضرور بدنبال رفتارهاي شعارگونه و خودداري از پرداختن به حاشيه هاي كم اهميت ، به فراهم آمدن بستر مناسب براي اجراي فرآيندهاي از پيش تعيين شده كمك مي كند و ماداميكه بجاي تمركز بر برنامه و بكارگيري تمام توان فكري و ذهني مديران و امكانات كشور ، به حاشيه ها پرداخته مي شود ، اين برنامه ها ره به مقصود نخواهند برد .
نمونه هاي بارز اين رفتارها را در « كلنگ زني و افتتاح هاي مكرر يك پروژه » ، « برگزاري جشن هاي مكرر هسته اي » ، « وعده كشف هاي بزرگ» و « شعارهاي خبر آمد خبري در راه است ...» قبل از آنكه حتي بخش مهمي از برنامه تحقق يافته باشد مي توان ديد .
7 – نظارت و ارزيابي اهداف برنامه و بررسي نتايج عملكردها يكي از اقدامات ضروري براي حركت در مسير برنامه است . و بر اساس آن مي بايست پايش عملكرد مديران و تصميم گيري براي تداوم حضور يا جابجايي مديران انجام شود . ماداميكه معيار سنجش و تصميمگيري براي تعيين يا عزل مديران ، صرفاً تبعيت آنان از توصيه ها و درخواستهاي عموماً غير معقول باشد ، نه تنها توفيقي در اجراي برنامه ها حاصل نخواهد شد بلكه توان مديريتي كشور نيز رو به اضمحلال خواهد رفت .
8 – توان بالاي مديران ارشد در راهبري و هدايت برنامه هاي كلان كشور و تعامل مطلوب و منطقي با چالشهاي جهاني و رقابت عاقلانه و عادلانه با ساير كشورها ، يكي از ديگر ضروريات و ملزومات مديريت برنامه هايي در حد و اندازه سند چشم انداز است و بويژه وقتي كه سند چشم انداز بر پايه كسب رتبه اول در بين كشورهاي ديگر تدوين شده باشد ، اين نحوه تعامل با جهان پيرامون اهميت دوچنداني مي يابد و به كاهش هزينه هاي سياسي ، اجتماعي و بين المللي كمك شاياني مي نمايد .
اميد كه با تقويت روحيه ملي گرايانه و ايراني ، تلاش مديران لايق و شايسته و انسجام نهادهاي مديريتي كشور ، بر پايه علم و آگاهي و تمركز بر برنامه و با كمترين هزينه به اهداف آرماني سند چشم انداز دست يابيم.

سندچشم‌انداز بیست ساله تصويري آرماني از آينده ايران است. در چشم‌انداز بيست ساله، ايران کشوري است توسعه يافته با جايگاه اول اقتصادي علمي و فناوري در سطح منطقه با هويت اسلامي و انقلابي، الهام بخش در جهان اسلام و با تعامل سازنده و موثر در روابط بين‌الملل.(متن كامل)
داشتن نگاه صرفاً آرماني در تدوين اين سند كافي نخواهد بود . در كنار درك شرايط نوين بين‌المللي و حركت سريع و رشد پيوسته و پايدار ساير كشورهاي منطقه سند چشم انداز، ثبات داخلي ، امنيت و اقتدار ملي ، حداقل دو موضوع شناخت وضع موجود و ايجاد آمادگي فكري و ذهني در تمام سطوح جامعه و مديران از اهميت ويژه اي برخوردار است و تا حد زيادي به هم وابسته هستند .
موفقيت تمام برنامه هايي كه براي پيمودن اين مسير طراحي مي شود مستلزم آماده سازي ذهن جامعه و پذيرش اين موضوع از سوي مردم است كه متأسفانه تاكنون كمتر به آن پرداخته شده است .
شناخت وضع موجود و پذيرش واقعيتهاي آن اهميت بسياري دارد . نگاه عقلاني و واقع گرايانه به وضع موجود علاوه بر كمك به كشف استعدادها و نقاط قوت و ضعف و چالشهاي پيش رو ، مي تواند نقطه آغاز و مسیر را هم مشخص كند . ولي يكي از بزرگترين ابهامها يا تناقض هايي كه در حال حاضر وجود دارد اين است كه ما در كجاي اين مسير هستيم . آمارها به طور فوق العاده اي متفاوت هستند و اين نشان از عدم شناخت وضع موجود يا عدم پذيرش واقعيت هاي آن دارد . وقتي همه صاحب نظران و برنامه ريزان در مورد وضع موجود به يك توافق جمعي دست نيافته اند و آمار و ارقامي كه اعلام مي شود ، اختلاف بسيار فاحشي دارد ، چگونه مي توان ذهن جامعه را براي پيمودن چنين راهي و دستيابي به اهداف اين چشم انداز آماده كرد . بعنوان مثال زياد مي شنويم كه ما در فلان شاخص اول هستيم و يا بي مهابا اعلام مي شود كه ما راه بيست ساله را در دو سال طي كرده ايم و... ، ولي از يك سو مراجع رسمي و بين المللي خلاف آن را اعلام مي كنند و از سوي ديگر اين اول شدن تغييري در وضع زندگي و سطح رفاه مردم ايجاد نكرده است و براي آنان ملموس نيست .
حركت در مسير چشم‌انداز آرماني كشور در گرو عقلانيت و برنامه‌ريزي و ثبات برنامه ها براي پيمودن اين راه پرفراز و نشيب و پرهيز از هر گونه شعار زدگي و سمبل كاري است . حركت به سمت اهداف چشم‌انداز توسعه كشور نيازمند عزم ملي ، آماده‌سازي فكر و ذهن جامعه( از نظر آگاهي ، اعتماد به نفس ، انگيزه و اميد ) و برنامه ريزي براي تمام اقشار جامعه است .
طرح تحول اقتصادي نيز كه از آن بعنوان يكي از ملزومات برنامه و سند چشم انداز نام برده مي شود و از فردا با آمارگيري آغاز مي شود ، از اين قاعد مستثني نيست . هنوز بسياري از مديران دولت در مورد آن اتفاق نظر ندارند و غالب مردم برداشتهاي متفاوتي از آن دارند و اطلاع رساني دقيقي صورت نگرفته است .

و يك سئوال اساسي ديگر : چرا به جاي طراحي و تعيين شاخصها و نقطه مطلوب براي كشور كه همان رشد همه جانبه و دستيابي مردم به سطح قابل قبولي از رفاه و تأمين اجتماعي است، موضوع اول شدن در منطقه را مطرح كرده ايم ؟
ضمن آشنايي با 24 كشور حوزه سند چشم انداز برخي از رتبه هاي درخشان ما را هم ببينيد :
تابناک: نرخ تورم ايران در سال 2007 ميلادي، در ميان 24 کشور مورد نظر در سند چشم‌انداز نظام، از 21 کشور بدتر بوده است.
روزنامه سرمایه: ايران از نظر شاخص های آزادی اقتصادی بین 24 کشور منطقه رتبه 21 را به خود اختصاص داده است.

پی نوشت : امروز دیدم سایت عصر ایران هم یک نظر سنجی انجام داده که نشان می دهد حدود نیمی از کاربران اینترنت اساساً نمی دانند سند چشم انداز چیست .(نتایج این نظر سنجی را می توانید در  اينجا ببینید).
همانطور که در بالا نیز آورده ام وقتی که مردم اطلاع دقیقی از این سند چشم انداز ندارند ، چطور می توان انتظار داشت  آمادگی پیمودن چنین مسیر توسعه ا ی و دستیابی به اهداف سندچشم انداز  را داشته باشند ؟ باید بدانیم که بدون آگاهی و مشارکت فعال مردم هیچ برنامه ای به سرانجام نخواهد رسید .